Kawa i herbata to najczęściej spożywane napoje na świecie, zaraz po wodzie. Ich wpływ na masę ciała jest przedmiotem setek badań naukowych. Choć nie są to „magiczne mikstury”, które wykonają całą pracę za nas, ich regularne spożywanie może znacząco wspomóc procesy utleniania tłuszczów i zwiększyć wydatkowanie energii.
Kawa: Królowa termogenezy
Głównym aktorem w kawie jest kofeina – najlepiej przebadany naturalny stymulant. Jej działanie na metabolizm odbywa się na kilku płaszczyznach:
- Stymulacja układu nerwowego: Kofeina blokuje adenozynę (neuroprzekaźnik wywołujący senność) i zwiększa wydzielanie adrenaliny. Adrenalina wędruje przez krew do tkanek tłuszczowych, wysyłając sygnał do rozpadu tłuszczów i uwalniania ich do krwi.
- Wzrost tempa przemiany materii (RMR): Badania wykazują, że kofeina może zwiększyć spoczynkową przemianę materii o 3–11%. Co ciekawe, efekt ten jest silniejszy u osób szczupłych, ale nadal zauważalny u osób z nadwagą.
- Efekt termogeniczny: Kawa podnosi ciepłotę ciała, co zmusza organizm do zużywania dodatkowych kalorii na schłodzenie organizmu.
Herbata: Moc katechin i teiny
W przypadku herbaty (szczególnie zielonej i czerwonej) za efekty metaboliczne odpowiada synergia dwóch składników: teiny (odmiana kofeiny) oraz katechin, a konkretnie EGCG (galusan epigalokatechiny).
- Blokowanie enzymu COMT: EGCG hamuje enzym, który rozkłada noradrenalinę. Dzięki temu hormon ten (odpowiedzialny za spalanie tłuszczu) działa dłużej i intensywniej.
- Utlenianie tłuszczu podczas ćwiczeń: Osoby pijące zieloną herbatę przed treningiem spalają średnio o 17% więcej tłuszczu niż osoby pijące wodę.
- Wpływ na tłuszcz trzewny: Regularne picie herbaty sprzyja redukcji szczególnie niebezpiecznej tkanki tłuszczowej zgromadzonej wokół narządów wewnętrznych (brzucha).
Kiedy kawa i herbata przestają pomagać?
Napary te działają na korzyść metabolizmu tylko wtedy, gdy są spożywane w odpowiedniej formie. Najczęstsze błędy, które niwelują ich pozytywny wpływ, to:
- Dodatki: Cukier, syropy smakowe i tłusta śmietanka zmieniają niskokaloryczny napar w bombę kaloryczną.
- Picie do posiłku: Zawarte w herbacie taniny mogą ograniczać wchłanianie żelaza i magnezu z pożywienia.
- Pora spożycia: Kofeina spożyta późnym popołudniem zaburza sen. Brak snu to wyższy kortyzol i większy apetyt, co całkowicie znosi metaboliczne korzyści z picia kawy.
F.A.Q. – Najczęściej zadawane pytania
Która herbata jest najlepsza na metabolizm?
Najsilniejsze działanie wykazuje zielona herbata (ze względu na wysoką zawartość EGCG) oraz herbata Matcha, która jest sproszkowanymi liśćmi, więc dostarcza jeszcze więcej antyoksydantów. Drugie miejsce zajmuje herbata czerwona (Pu-erh), która wspomaga pracę wątroby i trawienie tłuszczów.
Czy organizm może uodpornić się na działanie kofeiny?
Tak. Przy regularnym piciu dużych ilości kawy organizm buduje tolerancję. Aby przywrócić metaboliczne korzyści, warto raz na kilka tygodni zrobić sobie 2-3 dni przerwy od kofeiny (tzw. „reset kofeinowy”).
Czy kawa wypłukuje magnez?
To częsty mit. Kawa działa lekko moczopędnie i powoduje niewielką utratę magnezu, ale sama kawa jest również jego źródłem. Bilans wychodzi niemal na zero. Problem pojawia się tylko przy ekstremalnie dużym spożyciu i bardzo ubogiej diecie.
